Điện Biên TV - Khu tái định Si Pa Phìn, huyện Mường Chà là điểm tái định cư mẫu của Dự án di dân tái định cư thủy điện Sơn La tỉnh Điện Biên, đã đón nhận 200 hộ dân về tái định cư từ năm 2002. Giờ đây nhà cửa khang trang, cơ sở hạ tầng đã tốt hơn nhiều so với nơi ở cũ, nhưng cho đến thời điểm hiện tại, người dân ở đây vẫn đang loay hoay với rất nhiều nghề mà chưa ổn định được sinh kế. Đây cũng là một câu hỏi lớn dành cho cấp ủy, chính quyền địa phương.

Một góc khu tái định cư mẫu Si Pa Phìn

Khu tái định cư mẫu Dự án di dân tái định cư thủy điện Sơn La xã Si Pa Phìn, huyện Mường Chà được xây dựng với đầy đủ hệ thống cơ sở vật chất, bao gồm: nhà ở, hệ thống cung cấp nước sinh hoạt, lưới điện thắp sáng, nhà văn hóa, trạm Bưu chính viễn thông, hệ thống đường giao thông nông thôn. Có thể nói, hệ thống cơ sở hạ tầng nơi ở mới tốt hơn rất nhiều so với nơi ở cũ, song dù đã có 10 năm gắn bó nhưng người dân tái định cư vẫn chưa thực sự an tâm để coi đây là quê hương thứ 2 của mình. Bởi chỉ sau 2 năm khi hết thời gian thực hiện các hợp phần của dự án, hỗ trợ gạo của nhà nước, lập tức bộc lộ những bất cập gây bức xúc trong dân, như: việc làm; đất sản xuất cấp cho các hộ dân bị khô hạn, bạc màu dẫn đến năng suất cây trồng đạt thấp. Và quan trọng hơn cả là tập quán canh tác, lối sống của đồng bào tái đinh cư tại nơi ở cũ khác xa với nơi ở mới.

Chúng tôi đến thăm hộ gia đình cựu chiến binh Vàng Văn Hỏn ở bản Tân Lập, năm nay ông đã gần 70 tuổi. Gia đình ông cả con lẫn cháu gồm 9 nhân khẩu, cuộc sống hàng ngày tất thảy đều trông chờ vào 3 triệu đồng lương hưu của ông mỗi tháng, kể cả mua sắm chi tiêu lặt vặt phục vụ đời sống thiết yếu và đóng góp học phí, mua sách vở cho các cháu, nên cuộc sống của cả gia đình khá chật vật. Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, đất đai sản xuất của gia đình chỉ có 4.000m2 nương có bờ, không có ruộng nước. Từ khi đến nơi ở mới, ngoài đất ruộng được nhà nước chia cho, gia đình đã chủ động mua lại thêm một số diện tích ruộng nương của người dân sở tại để trồng ngô và lúa nương. Do đất đai bạc màu, năm nào thời tiết thuận lợi, ít bị sâu bệnh gia đình mới thu hoạch được hơn 3,5 tạ ngô và 40 bao lúa nương. Giãi bày những khó khăn hiện nay của gia đình, ông Vàng Văn Hỏn không giấu nổi những trăn trở, tiếc nuối về những cánh đồng lúa phì nhiêu màu mỡ của gia đình ở quê cũ, những lo lắng, những dự định về cuộc sống của con cháu trong gia đình trong tương lai khi mà họ là những người nông dân thiếu đất để sản xuất.
              
Vấn đề việc làm cũng là vấn đề rất bức xúc của các hộ dân tái định cư. Có nhiều hộ dân dù đã đến nơi ở mới kéo dài cả chục năm nay nhưng vẫn chưa tìm được lối ra nào để duy trì ổn định cuộc sống. Cái khó nhất là do trước đây bà con quen làm lúa nước, nay di chuyển lên vùng núi cao khó khăn thì họ không thể duy trì kinh nghiệm sản xuất trước đây mà phải làm quen với tập quán canh tác mới. Muốn thích nghi thì cần phải có thời gian lâu dài để chuyển đổi cả nhận thức lẫn phong tục tập quán.

Chỉ riêng chuyện thay đổi tập quán canh tác từ trồng lúa nước sang làm lúa nương cũng không phải dễ dàng đối với người dân tái định cư nơi đây

 
Để ổn định cuộc sống lâu dài cho bà con khu tái định cư, cấp ủy đảng, chính quyền các cấp đã tích cực chỉ đạo các ban ngành, đoàn thể ở địa phương cùng nỗ lực vào cuộc từng bước tháo gỡ những khó khăn trước mắt, hướng dẫn cho bà con trong thôn bản sản xuất nông, lâm nghiệp phát triển kinh tế, để đồng bào quen dần với phương thức sản xuất mới. Ngân hàng Chính sách - Xã hội của huyện tạo mọi điều kiện thuận lợi để các hộ dân được vay mỗi hộ với mức tối đa 30 triệu đồng với lãi suất ưu đãi giúp bà con nông dân đầu tư giống, phân bón, cây con, mở rộng các ngành nghề phụ, kinh doanh buôn bán, dịch vụ sửa chữa cơ khí nhỏ tạo công ăn việc làm cho nhiều lao động để phát triển sản xuất cải thiện đời sống. Cùng với việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất hạ tầng cơ sở, các chính sách hỗ trợ về đời sống, sản xuất nông, lâm nghiệp, dịch vụ… của nhà nước đối với điểm tái định cư cũng mới chỉ là những điều kiện cần nhưng chưa phải là đủ. Để có sinh kế ổn định lâu, dài bền vững cho các hộ dân tái định cư còn phải kể đến sự nỗ lực, đồng lòng của đồng bào các dân tộc, tránh tình trạng chông chờ, ỷ lại vào sự đầu tư của nhà nước. Bên cạnh đó là tinh thần trách nhiệm của chính quyền các cấp đối với công tác ổn định đời sống lâu dài và bền vững cho các hộ dân.
       
Trong thời gian tới Đảng bộ xã Si Pa Phìn tiếp tục chỉ đạo cho các ban ngành, đoàn thể ở địa phương bám sát cơ sở cùng với đồng bào từng bước tháo gỡ khó khăn trong phát triển kinh tế, sản xuất nông nghiệp để bà con yên tâm tin tưởng vào đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong việc tạo điều kiện cho đồng bào ổn định cuộc sống cũng như sản xuất nông, lâm nghiệp, góp phần cùng các cấp, các ngành thực hiện thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội xóa đói giảm nghèo ở địa phương.

                                                                     

Quang Phong – Ngọc Bích